ผ้าซิ่นตีนจกตลอดทั้งผืน ตระกูลคูบัว
กลุ่มงานศิลปหัตถกรรม ประเภทงานหัตถศิลป์ไทย
- ผ้าซิ่นตีนจกตลอดทั้งผืน ตระกูลคูบัว ตัวซิ่นทอลายขวางลำตัวด้วยเทคนิคจกเต็มตลอดทั้งผืน ส่วนตีนจกลายหลักตรงกลางของตีนซิ่นคือ ลายนกหักคู่ และลายดอกแคทราย
- ลายนกหักคู่ : เป็นลายหลักแบบลายผสมหนึ่งในเอกลักษณ์ลายจกโบราณของชาวไท-ยวน นิยมใช้เป็นลายส่วนตีนซิ่นของผ้าตีนจก ในอดีตนั้นมีแหล่งทอที่สำคัญที่ตำบลคูบัว ตำบลห้วยไผ่ และเป็นลายหลักที่นิยมทอในผ้าซิ่นตีนจกในปัจจุบัน
- ลายแคทราย เป็นลายที่ได้รับการพัฒนาสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ ในปี พ.ศ. 2538 โดย ดร.อุดม สมพร ชาวไท-ยวน ที่บ้านคูบัว จ.ราชบุรี โดยได้แรงบันดาลใจจากการนำรูปทรงของดอกแคทราย พรรณไม้ยืนต้นที่เกือบจะสูญพันธุ์ ที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูก เมื่อครั้งที่เสด็จฯ เป็นองค์ประธานในพิธีเปิดศูนย์สืบทอดศิลปะผ้าจกราชบุรีในปี พ.ศ. 2534 เมื่อแคทรายต้นนั้นออกดอกอย่างงดงาม ดร.อุดม สมพร จึงได้นำรูปทรงของดอกแคทรายมาสร้างเป็นลายผ้าจกให้แก่ช่างฝีมือสำหรับทอเป็นลวดลายบนผืนผ้า นับเป็นเอกลักษณ์ลายผ้าจกไท-ยวน ราชบุรี อีกลายหนึ่งที่สืบทอดมาถึงปัจจุบัน
ประเภทงานหัตถกรรม :
เครื่องทอ
กลุ่มวัฒนธรรม :
ไท-ยวน ราชบุรี
ขนาด :
กว้าง 33.5 นิ้ว ยาว 42.5 นิ้ว
แหล่งที่มา :
จิปาถะภัณฑ์สถานบ้านคูบัว
วัสดุ :
ฝ้าย ไหม
อายุ/ปีที่ผลิต :
2562
รายละเอียดชิ้นงาน
เทคนิคที่ใช้ : ใช้เทคนิคการจก หมายถึง ลักษณะของการทอผ้า ที่ผู้ทอต้องใช้วิธีล้วงดึงเส้นด้ายพุ่งพิเศษขึ้นลงเพื่อสร้างลวดลาย การจกเป็นเทคนิคการทำลวดลายบนผืนผ้าคล้ายการปัก โดยใช้ไม้หรือขนเม่น หรือนิ้วมือจกเส้นด้ายเส้นยืนยกหรือจกเส้นด้ายเส้นยืนขึ้น แล้วสอดใส่ด้ายพุ่งพิเศษเข้าไปเป็นช่วง ๆ สลับสีตามต้องการในขณะทอ ซึ่งสามารถออกแบบลวดลายและสีสันของผ้าได้ซับซ้อนและหลากสีสัน ซึ่งแตกต่างจากผ้าขิดที่มีการใช้เส้นพุ่งพิเศษสีเดียว ตลอดหน้ากว้างของผืนผ้า
ข้อมูลแหล่งที่มา
