เทคนิคที่ใช้ : การเป่าไข่ปลา
เทคนิคการเป่าไข่ปลา เป็นเอกลักษณ์ของงานทองเมืองเพชร โดยการตัดลวด ทองคำเป็นท่อนเล็ก ๆ แล้วนำไปเป่าแล่น จนหลอมเป็นรูปไข่ปลา ขนาด 1 มิลลิเมตร

กระบวนการสร้างสรรค์ชิ้นงาน (โดยละเอียด) :

1. การหลอมทอง : นำทองคำบริสุทธิ์มาหลอมในเบ้าหลอม เนื่องจากทองคำมีความยืดหยุ่นสูงและง่ายต่อการขึ้นรูป โดยเครื่องมือที่ใช้ยังคงเป็นเครื่องมือที่ใช้มาตั้งแต่อดีต เช่น โต๊ะทำทอง ทั่ง ค้อน กรรไกร ไม้พัน เป่าแล่น เป็นต้น
2. การตีขึ้นรูปทอง : จากนั้นจึงนำทองที่หลอมแล้ว ขึ้นรูปด้วยการตีทองหรือแผ่ทอง ชักลวด ทำไข่ปลา แล้วนำส่วนต่าง ๆ มาประกอบเข้าด้วยกันโดยใช้วิธีการสานทอง ถัก และเชื่อมประกอบส่วนต่าง ๆ เข้าเป็นชิ้นแล้วแต่ลวดลาย ประกอบด้วย ลายปะวะหล่ำ และลายดอกพิกุล
3. การขึ้นรูปปะวะหล่ำ : ปะวะหล่ำแต่ละลูก เริ่มจากนำลวดขนาดเล็กที่ผ่านการชักลวดมาแล้วมาตีให้แบนหรือใช้เครื่องรีดให้แบน นำปลายด้านหนึ่งมาคล้องกับเครื่องมือบิดเกลียวแล้วหมุนไปเรื่อย ๆ จนเส้นทองเป็นเกลียว จากนั้นนำลวดที่บิดเกลียวแล้วมาดัดเป็นรูปหกเหลี่ยมทำไว้ทั้งหมด 6 อัน และต่อมาคือการทำดอกพิกุล
4. การเชื่อมประกอบ : นำส่วนประกอบต่าง ๆ ที่ขึ้นรูปเรียบร้อยแล้ว นำไปประกอบเข้าด้วยกัน เชื่อมติดกันด้วยน้ำประสานทอง ซึ่งน้ำที่ได้มาจากการผสมกันของ  ทองแดง และทองเหลือง ขั้นตอนที่ยากที่สุดในการทำทองเพชรบุรี คือ “การควมคุมไฟ” โดยช่างทองต้องรู้จักการใช้ไฟเพื่อควบคุม ซึ่งถือเป็นเทคนิคเชิงช่างที่ต้องใช้ระยะเวลาในการฝึกฝน เพราะหากใช้ไฟไม่ถูกวิธี อาจทำให้น้ำประสานจะไม่เคลื่อนตัวทำให้ทองไม่เชื่อมต่อกัน หรือถ้าใช้ไฟแรงเกินไปอาจทำให้ทองละลายได้
5. การต้มทองและย้อมทอง : เมื่อประกอบเป็นทองรูปพรรณแล้ว จึงนำทองมาต้มและย้อมทอง เพื่อทำความสะอาดทองรูปพรรณให้ปราศจากน้ำประสานทองที่ติดอยู่ตามส่วนต่างๆ ในระหว่างการทำทองรูปพรรณ ในการย้อมทอง เป็นการทำทองให้มีสีสวย มีความสุกปลั่งยิ่งขึ้น

ลายปะวะหล่ำ หรือเดิมเรียกว่า ลายปะหล่ำ หรือลูกกะหล่ำ เป็นลวดลายเครื่องทองโบราณจากสกุลช่างเพชรบุรี เป็นการปรับประยุกต์มาจากรูปแบบของ “โคมจีน” เนื่องจากในสมัยก่อนจังหวัดเพชรบุรี มีชาวจีนอาศัยอยู่ในพื้นที่เป็นจำนวนมาก ทำให้โคมจีนจึงได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย อีกทั้งโคมจีนเป็นสัญลักษณ์ของความรุ่งเรืองสว่างไสว เอกลักษณ์ของลวดลายปะวะหล่ำอยู่ที่การนำลวดเกลียวมาวางคั่นดอกจันแต่ละแถว ซึ่งต้องวางเข้ารูปเข้าเหลี่ยมเสมอกันทุกด้านให้ดูมีมิติและลงตัว

เอกลักษณ์ที่เด่นชัดของเครื่องทองเพชรบุรี คือ ลวดลายที่เกิดจากการเลียนแบบธรรมชาติ เช่น การเลียนแบบสัตว์ พืช วัตถุมงคล เป็นต้น และนิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับ สร้อยคอ ต่างหู จี้ สร้อยข้อมือ แหวน กำไล กระดุม และสายสะพายแล่ง เป็นต้น

เครื่องทองเมืองเพชรบุรี มีหลักฐานปรากฏมาตั้งแต่ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 โดยช่างทองในสมัยนั้นจะมีพื้นฐานเป็นช่างเขียน หรือเป็นช่างทำทองเหลืองมาก่อน ในสมัยก่อนนั้นช่างทองเมืองเพชรส่วนใหญ่จะถ่ายทอดความรู้และทักษะการทำทองให้กับบุคคลในครอบครัวเท่านั้น เนื่องจากเครื่องประดับทองคำเป็นงานที่มีมูลค่าสูงและการทำจะต้องใช้เวลาในการฝึกฝน ใช้ความอดทน ความละเอียด และความประณีตอย่างมาก ช่างทำทองนั้นจะต้องมีสายตาที่ดี และมีสมาธิในการทำค่อนข้างมาก ด้วยความประณีตชั้นสูงนี้เองทำให้เครื่องทองเมืองเพชรกลายเป็นที่ยอมรับในวงกว้าง และเป็นที่นิยมมาจนถึงปัจจุบัน

แหล่งอ้างอิงข้อมูล :

1. สัมภาษณ์นางสาวสิริลักษณ์ ศรีทองคำ, ครูช่างศิลปหัตถกรรมปี 2564 (เก็บข้อมูลเมี่อวันที่ 12 ธันวาคม 2564 )
2. ศิลปหัตถกรรมของช่างทองเมืองเพชร : ความเป็นมาและสภาพปัจจุบัน โดย รศ.วัฒนะ จูฑะวิภาต 2535,92.
3. ญาตินันท์ ญาณหาร. 2560. ภูมิปัญญาเครื่องทองโบราณ: ช่างทองพานทอง จังหวัดชลบุรี, วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชาการบริหารศิลปะและวัฒนธรรม, มหาวิทยาลัยบูรพา.