ย่ามใหญ่โบราณ

กลุ่มงานศิลปหัตถกรรม ประเภทงานหัตถศิลป์ไทย

ย่ามใหญ่ ทอพื้นสีดำ สลับฝ้ายสีธรรมชาติ คาดแถบแดงตามแนวเส้นหูย่ามมาถึงก้นย่าม เป็นย่ามที่ใช้สำหรับไปทำสวนทำไร่ ใส่ของเก็บของป่า หรือใช้สำหรับทำงานในชีวิตประจำวันของชาวกะเหรี่ยง มีขนาดใหญ่ สำหรับจุของได้มากกว่าย่ามทั่วไป

ประเภทงานหัตถกรรม :
เครื่องทอ
กลุ่มวัฒนธรรม :
ปกาเกอะญอ
ขนาด :
32x65 ซม.
วัสดุ :
ฝ้าย
อายุ/ปีที่ผลิต :
2564
รายละเอียดชิ้นงาน

การทอลายขัดสีพื้น

กระบวนการสร้างสรรค์ชิ้นงาน (โดยละเอียด) :

  1. นำฝ้ายที่เก็บจากต้นไปตาก และคัดเอาแมลงและสิ่งสกปรกออก ก่อนจะนําไปหีบหรืออีดในที่อีดฝ้าย แยกเอาเมล็ดออกและ นําไปปั่นเป็นเส้น
  2. การย้อมสีฝ้าย ชาวกะเหรี่ยงโดยเฉพาะชาวปกาเกอญอจะย้อมผ้าฝ้ายด้วยวัสดุ ตามธรรมชาติ ทั้งจากเปลือกไม้ ผลไม้ และใบไม้สีธรรมชาติ โดยผ่านกระบวนการต้ม หมัก และตาก หรือปัจจุบันใช้สีเคมี เพื่อความสะดวกรวดเร็ว
  3. การกรอฝ้าย นำฝ้ายที่เตรียมไว้มากรอ ด้วยการม้วนฝ้ายด้วยมือ บนเศษกระดาษหรือเศษผ้าให้แน่น ภาษาปกาเกอญอ เรียกว่า “ขื่อ - หลื่อ” ผ่านเครื่องกรอด้ายที่ทําจากไม้ หรือไม้ไผ่ ฝ้ายที่ผ่านการม้วนหรือปั่นจะมีลักษณะเป็นก้อนกลมๆ
  4. การขึ้นกี่ หรือที่ชาวปากเกอญอเรียกว่า บึ – ต่า ช่างทอจะนำฝ้ายที่กรอแล้วมาขึงบน อุปกรณ์ที่เรียกว่า ถะ -เบอะ ทีละเส้น ในแนวนอน จนได้ขนาดความกว้างที่ต้องการ
  5. พันด้ายกับไม้ไผ่ที่เหลา ความยาวประมาณ 20 นิ้ว สําหรับสอดเวลาทอ
  6. นำมาทอ ที่เรียก ทา – ต่า เอาจากการนำฝ้ายขึ้นกี่เสร็จแล้ว ปลดกี่ออกจาก ถะ –เบอะ มาใส่ ถ่า - โค่ – โบ ด้านหนึ่ง อีกด้านหนึ่ง ผูกกับไม้ที่ผ่าครึ่งสอดประกบกันไว้เพื่อ ขึงกี่ไว้กับเอวผู้ทอด้วย หย่อ –แคว่ แล้วทอตามต้องการจนเสร็จ

รูปแบบการทอ
การทอธรรมดาหรือทอพื้น เป็นการทอลายขัด โดยการสอดด้ายขวางเข้าไประหว่างด้าย ยืนสลับขึ้น 1 ลง 1 ผ้าที่ได้จะไม่มีลวดลาย มีความเรียบสม่ำเสมอ เป็นวิธีการทอขั้นพื้นฐานสําหรับผ้าทอกะเหรี่ยงทุกประเภท

ข้อมูลแหล่งที่มา