ผ้าซิ่นกะเหรี่ยงลายกระบอกไม้ไผ่สีแบบโบราณ

กลุ่มงานศิลปหัตถกรรม ประเภทงานหัตถศิลป์ไทย

ผ้าซิ่นกะเหรี่ยงลายกระบอกไม้ไผ่ พื้นสีแดงสดซึ่งเป็นรูปแบบสีสันลวดลายตามแบบฉบับโบราณดั้งเดิม สมัยปัจจุบันอาจมีการประยุกต์ สีประยุกต์ลายไม้ไผ่ ทอสลับสีลายริ้วขนาดเล็ก และทอมัดหมี่เส้นยืนเป็นแนวขวางลำตัวลายกระบอกไม้ไผ่ทำเป็นแถบขนาดเล็กเช่นกัน  เป็นการทอด้วยกี่เอวเอกลักษณ์การทอผ้าของชาวกะเหรี่ยง สีสันและลักษณะตามแบบดั้งเดิม

ประเภทงานหัตถกรรม :
เครื่องทอ
กลุ่มวัฒนธรรม :
ปกาเกอะญอ
ขนาด :
79x140 ซม.
วัสดุ :
ฝ้าย
อายุ/ปีที่ผลิต :
2564
รายละเอียดชิ้นงาน

การทอมัดหมี่ แบบมัดหมี่เส้นยืน

กระบวนการสร้างสรรค์ชิ้นงาน (โดยละเอียด) :

  1. นำฝ้ายที่เก็บจากต้นไปตาก และคัดเอาแมลงและสิ่งสกปรกออก ก่อนจะนําไปหีบหรืออีดในที่อีดฝ้าย แยกเอาเมล็ดออกและ นําไปปั่นเป็นเส้น
  2. การย้อมสีฝ้าย ชาวกะเหรี่ยงโดยเฉพาะชาวปกาเกอะญอจะย้อมผ้าฝ้ายด้วยวัสดุ ตามธรรมชาติ ทั้งจากเปลือกไม้ ผลไม้ และใบไม้สีธรรมชาติ โดยผ่านกระบวนการต้ม หมัก และตาก หรือปัจจุบันใช้สีเคมี เพื่อความสะดวกรวดเร็ว
  3. การกรอฝ้าย นำฝ้ายที่เตรียมไว้มากรอ ด้วยการม้วนฝ้ายด้วยมือ บนเศษกระดาษหรือเศษผ้าให้แน่น ภาษาปกาเกอะญอ เรียกว่า “ขื่อ - หลื่อ” ผ่านเครื่องกรอด้ายที่ทําจากไม้ หรือไม้ไผ่ ฝ้ายที่ผ่านการม้วนหรือปั่นจะมีลักษณะเป็นก้อนกลมๆ
  4. การขึ้นกี่ หรือที่ชาวปากเกอะญอเรียกว่า บึ – ต่า ช่างทอจะนำฝ้ายที่กรอแล้วมาขึงบน อุปกรณ์ที่เรียกว่า ถะ -เบอะ ทีละเส้น ในแนวนอน จนได้ขนาดความกว้างที่ต้องการ
  5. พันด้ายกับไม้ไผ่ที่เหลา ความยาวประมาณ 20 นิ้ว สําหรับสอดเวลาทอ
  6. นำมาทอ ที่เรียก ทา – ต่า เอาจากการนำฝ้ายขึ้นกี่เสร็จแล้ว ปลดกี่ออกจาก ถะ –เบอะ มาใส่ ถ่า - โค่ – โบ ด้านหนึ่ง อีกด้านหนึ่ง ผูกกับไม้ที่ผ่าครึ่งสอดประกบกันไว้เพื่อ ขึงกี่ไว้กับเอวผู้ทอด้วย หย่อ –แคว่ แล้วทอตามต้องการจนเสร็จ

รูปแบบการทอ

  1. การทอธรรมดาหรือทอพื้น เป็นการทอลายขัด โดยการสอดด้ายขวางเข้าไประหว่างด้าย ยืนสลับขึ้น 1 ลง 1 ผ้าที่ได้จะไม่มีลวดลาย มีความเรียบสม่ำเสมอ เป็นวิธีการทอขั้นพื้นฐานสําหรับผ้าทอกะเหรี่ยงทุกประเภท
  2. การทอมัดหมี่เส้นยืน เป็นการมัดหมี่ที่มัดเส้นด้ายเฉพาะที่เป็นเส้นยืน เป็นริ้วขนาดเล็กลายกระบอกไม้ไผ่ ส่วนเส้นพุ่งจะย้อมให้เป็นสีพื้นเพียงสีเดียวโดยไม่มีการมัดลวดลายใด ๆ เริ่มจากการนำเส้นด้ายมามัดด้วยเชือกฟางก่อนนำไปย้อมสี แล้วนำมาทอ
ข้อมูลแหล่งที่มา